Grafika wektorowa a rastrowa — czym się różnią i kiedy której używać?

Czym jest grafika wektorowa?

Grafika wektorowa to rodzaj grafiki komputerowej zbudowanej z matematycznych kształtów: linii, krzywych, punktów, figur i ścieżek. Zamiast zapisywać obraz jako zbiór pikseli, plik wektorowy przechowuje informacje o tym, jak mają przebiegać poszczególne elementy.

Największą zaletą grafiki wektorowej jest skalowalność bez utraty jakości. Oznacza to, że logo zapisane jako wektor można powiększyć na billboard albo zmniejszyć na wizytówkę, a jego krawędzie nadal będą ostre.

Kiedy używać grafiki wektorowej?

Grafika wektorowa najlepiej sprawdza się wtedy, gdy projekt musi być czytelny, ostry i możliwy do skalowania.

Wektorów używa się najczęściej do:

• logo,
• ikon,
• znaków firmowych,
• prostych ilustracji,
• infografik,
• piktogramów,
• map,
• projektów do druku wielkoformatowego,
• projektów pod ploter, laser, haft lub CNC.

Typowe formaty grafiki wektorowej to: SVG, AI, EPS i PDF.

Czym jest grafika rastrowa?

Grafika rastrowa, nazywana też bitmapową, jest zbudowana z pikseli, czyli małych kolorowych punktów. Każde zdjęcie wykonane telefonem lub aparatem jest grafiką rastrową.

Raster bardzo dobrze odwzorowuje szczegóły, światło, cienie, tekstury i przejścia tonalne. Dlatego jest podstawowym formatem dla zdjęć i realistycznych obrazów.

Kiedy używać grafiki rastrowej?

Grafika rastrowa najlepiej sprawdza się przy obrazach bogatych w detale.

Rastrów używa się najczęściej do:

• zdjęć,
• grafik do social mediów,
• obrazów na strony internetowe,
• renderów 3D,
• realistycznych ilustracji,
• tekstur,
• materiałów z dużą liczbą szczegółów,
• retuszu i edycji zdjęć.

Typowe formaty grafiki rastrowej to: JPG/JPEG, PNG, WebP, TIFF i PSD.

Grafika wektorowa a rastrowa — najważniejsza różnica

Najważniejsza różnica między grafiką wektorową a rastrową dotyczy skalowania.

Grafika wektorowa może być powiększana praktycznie bez utraty jakości, ponieważ komputer za każdym razem przelicza kształty na nowo. Linie i krawędzie pozostają ostre niezależnie od rozmiaru.

Grafika rastrowa ma określoną liczbę pikseli. Jeśli mocno ją powiększymy, program musi rozciągnąć istniejące piksele albo sztucznie utworzyć nowe. W efekcie obraz może stać się rozmazany, ziarnisty lub postrzępiony.

Od czego zależy skalowalność grafiki rastrowej?

Skalowalność grafiki rastrowej zależy przede wszystkim od rozdzielczości, czyli liczby pikseli w obrazie. Im więcej pikseli ma plik, tym większy wydruk lub większe powiększenie można uzyskać bez widocznej utraty jakości.

Przykład: zdjęcie o wymiarach 4000 × 3000 px można wydrukować w dużo lepszej jakości niż mały obrazek 800 × 600 px pobrany z internetu.

Na skalowalność rastra wpływają również:

Rozmiar w pikselach

Im większa liczba pikseli, tym więcej szczegółów zawiera obraz. Mały plik rastrowy nie nadaje się do dużego wydruku, ponieważ po powiększeniu szybko traci ostrość.

DPI i PPI

Przy druku często mówi się o 300 DPI. Oznacza to, że na każdy cal wydruku przypada 300 punktów obrazu. Im większy format wydruku, tym więcej pikseli powinien mieć plik.

Jakość źródłowego pliku

Zdjęcie wykonane dobrym aparatem albo zapisane w wysokiej jakości będzie lepiej wyglądało po edycji i skalowaniu niż mocno skompresowany obraz z internetu.

Kompresja

Format JPG zmniejsza wagę pliku, ale może pogarszać jakość obrazu. Przy mocnej kompresji pojawiają się artefakty, czyli widoczne zniekształcenia. PNG i TIFF mogą zachować więcej informacji, ale zwykle zajmują więcej miejsca.

Rodzaj obrazu

Zdjęcia z dużą liczbą detali trudniej powiększać bez utraty jakości. Proste grafiki, płaskie tła i obrazy z małą liczbą szczegółów mogą wyglądać poprawnie nawet po niewielkim powiększeniu.

Sposób skalowania

Nowoczesne programy i narzędzia AI potrafią poprawić wygląd powiększanego obrazu. Nie oznacza to jednak, że raster staje się wektorem. Program może próbować odtworzyć brakujące szczegóły, ale nie zawsze przywróci informacje, których nie było w oryginalnym pliku.

Co powinien wiedzieć przeciętny użytkownik?

Jeśli wysyłasz logo do drukarni, najlepiej użyj pliku wektorowego, na przykład PDF, SVG, EPS lub AI. Dzięki temu logo będzie ostre na wizytówce, banerze, naklejce i szyldzie.

Jeśli publikujesz zdjęcie na stronie internetowej, w sklepie online albo w social mediach, zwykle wystarczy plik rastrowy, na przykład JPG, PNG lub WebP.

Jeśli pobierzesz mały obrazek z internetu i spróbujesz zrobić z niego duży plakat, efekt prawdopodobnie będzie słaby. Mały plik rastrowy nie zawiera wystarczającej liczby pikseli, żeby po powiększeniu wyglądać ostro.

Grafika wektorowa czy rastrowa — prosta zasada

Najłatwiej zapamiętać:

Grafika wektorowa jest najlepsza do logo, ikon, znaków, tekstu, prostych ilustracji, infografik i projektów, które trzeba skalować.

Grafika rastrowa jest najlepsza do zdjęć, realistycznych obrazów, tekstur, renderów i grafik z dużą liczbą szczegółów.

Dobrym przykładem jest identyfikacja wizualna firmy. Logo powinno być przygotowane jako grafika wektorowa, ponieważ może być używane w wielu różnych rozmiarach. Zdjęcie produktu powinno być rastrowe, ponieważ zawiera detale, światło, cień i fakturę.

Podsumowanie

Grafika wektorowa i rastrowa służą do różnych celów. Wektor daje swobodę skalowania i idealnie nadaje się do logo, ikon oraz projektów technicznych. Raster pozwala pokazać realizm, szczegóły i bogactwo kolorów, dlatego jest podstawą fotografii i grafik internetowych.

Dla przeciętnego użytkownika najważniejsza zasada brzmi: logo i ikony zapisuj jako wektor, a zdjęcia jako raster. Dzięki temu unikniesz rozmazanych grafik, problemów z drukiem i utraty jakości.